Kun je als vrijwilliger van de Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland thuis bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek? Zeker! Door achter je laptop natuurgeluiden te valideren. In dit artikel schetsen we de achtergrond en lees je hoe je mee kunt doen.

In de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD) staan sinds januari 2025 op vier plekken in de zeeduinen audiopalen die 24/7 alle geluiden uit de omgeving opnemen. Dit is een van de vijf plekken in Nederland waar dit gebeurt. Daarnaast worden ook in Spanje, Frankrijk en Noorwegen geluiden opgenomen voor dit project, genaamd TABMON. Dit staat voor Transnational Acoustic Biodiversity Monitoring Network. In Nederland ligt de uitvoering bij de Universiteit van Amsterdam. We willen testen of we met automatische herkenning van vogels via geluid biodiversiteit op grotere schaal kunnen meten. Maar natuurlijk is een belangrijke eerste vraag daarbij: kloppen al die op AI gebaseerde ‘soorten’ wel? Zijn die vele geluidsfragmenten die AI heeft herkend als ‘Fitis’ wel echte zingende of roepende Fitissen? En precies daarvoor zijn lokale ervaren veldvogelaars onmisbaar! 

Zelf proberen

Aan die validatie kan iedereen bijdragen en dat gebeurt online in zogenaamde TABMON Listening Labs. Probeer het maar eens uit. Je kunt zelf een locatie kiezen (bijvoorbeeld Zeeveld Noord of Van Limburg Stirumvallei, maar ook bijvoorbeeld Waterleidingplas bij Loenen, of een locatie op de Veluwe) en een soort (bv. Graspieper) en een betrouwbaarheidsinterval. Vervolgens krijg je een fragment te horen waarvan AI dacht dat het ‘jouw’ soort was. Elk fragment duurt 9 seconden. Soms hoor je heel duidelijk ‘jouw’ soort zingen (en klik je dus op ‘ja’ en ‘zeker’), maar soms hoor je harde wind of een overkomend vliegtuig…. (en klik je op ‘onzeker’). Maar pas op, het is best verslavend om te doen….

Meedoen? 

Ben je een ervaren BMP-er, of herken je vogels goed aan hun geluiden en lijkt het je leuk om hier komende winter een bijdrage aan te leveren? Meld je dan aan bij Antje Ehrenburg. Voor alle belangstellenden uit zowel Haarlem als Noordwijk e.o. organiseren we dan een informatiebijeenkomst waarbij Daniel Kissling (UvA) nog veel meer zal toelichten over doel en methode. Er zal een selectie van geluiden van duinsoorten en betrouwbaarheidsintervallen worden gemaakt, waar zowel de wetenschappers van de UvA als duinbeheerder Waternet iets aan heeft. Als je je opgeeft, dan ga je deze geluiden vervolgens valideren. Zo kun je op elk moment thuis het buitenduin beleven, heel geschikt dus voor donkere dagen. Hoeveel tijd je eraan gaat besteden, kun je zelf bepalen. Als je taak erop zit, kun je desgewenst doorgaan met extra geluiden, net zo lang als je wilt.

En mogelijk denk je dat door deze ontwikkelingen uiteindelijk geen menselijke BMP-vogelaars meer nodig zijn. Nou, dat lijkt vooralsnog niet het geval, want er zullen altijd mensen aan te pas moeten komen om uitkomsten te checken. En zoals je waarschijnlijk wel weet, betekent één zingende nachtegaal nog niet meteen een broedgeval….

Meld jij je ook aan? Alvast dank namens de werkgroep TABMON-AWD. Antje Ehrenburg en Vincent van der Spek (Waternet). Aanmelden: info@antje-ehrenburg.nl

Meer info over TABMON. De foto van de Fitis is van Dennis Klein.

De AWD als één van de vele Europese TABMON-sites waar geluiden in het veld worden opgenomen. AWD is site 5 in Nederland en daar staan vier akoestische palen.