Herkenning

Op deze pagina wordt de herkenning van 'lastige' soorten beschreven. Hierbij is dankbaar gebruik gemaakt van hetgeen Gatter in 1976 heeft geschreven over de herkenning in de vlucht. In plaats van de trekroepjes te beschrijven zijn, indien beschikbaar, geluidsfragmenten onder de rode stip "" toegevoegd (RealAudio formaat). Deze zijn afkomstig van de franse CD van Claude Chappuis "Migrateurs et Hivernants". Niet alle soorten zijn opgenomen. De eenvoudig herkenbare en de echte zeldzaamheden hebben de selectie helaas niet gehaald. Voor een aantal soorten is naast het geluid ook een tekening opgenomen. Deze is op te roepen door op de soortnaam te klikken.

  • Boomleeuwerik
    Opvallend korte, afgesneden staart. Ronde Vleugels. Vlucht fladderend als bij Veldleeuwerik 
  • Veldleeuwerik
    Spitse vleugels. Langere staart dan Boomleeuwerik. Staartvork duidelijk zichtbaar. Op afstand rukkiger, lijsterachtige vlucht, waarbij lijsters in verhouding tot het lichaam kleinere vleugels hebben. 
  • Strandleeuwerik
    Doet bijna pieperachtig slank aan. Spitse vleugels. 
  • Oeverzwaluw
    Bruine bovenzijde en kropband. Vleugelslagen roeiender als bij Boerenzwaluw, maar frequentie hoger (tussen Boeren- en Huiszwaluw in).
  • Boerenzwaluw
    Groter dan Huiszwaluw. Staalblauwe bovenkant, donkere keelvlek. Vleugelslagfrequentie lager dan bij Huiszwaluw (belangrijk op grote afstand). Vlucht maakt soepelere indruk; tijdens jacht-vlucht vaak elegante koerswijzigingen. Diepgevorkte staart ook bij jongen te zien.
  • Huiszwaluw
    Keel, onderzijde en stuit wit. Zwak gevorkte staart. Vleugelslagfrequentie veel hoger en fladerender dan Boerenzwaluw. In jacht-vlucht vaak abrupte koerswijzigingen.
  • Grote Pieper
    Deze lijkt in de vlucht en de tekening het meest op Duinpieper, echter de borst is duidelijk contrasterend met de lichte onderkant, zoals bij een juveniele Duinpieper. Combinatie dikke buik en lange staart accentueren fors postuur van de vogel. 
    Het geluid van de Grote Pieper van de CD van Chappuis is van een Afrikaanse Taxon en lijkt meer op een hoge Duinpier.
    Een voorbeeld van een typische Grote Pieper, opgenomen door Frans van der Veen, staat op de Sound Gallery van: www.dutchbirding.nl
  • Duinpieper
    Zandkleurig tot vaalbruin. Geen contrasten in de lichaamstekening. Slank met lange staart. Aanzet tot de rustige boogvlucht van kwikstaarten. 
  • Boompieper
    Contrastrijk van lichte buik afgegrensde donkere borst. Rukkerige vlucht, maar langzamer dan Witte Kwikstaart en Duinpieper; iets fladderender. 
  • Graspieper
    Maakt een korte en minder slanke indruk dan de Rietgors en andere piepers. Ronde vleugels, een spartelende en weinig vorderende vlucht, waarbij op enkele vleugelslagen een in lengte verschillende boogvlucht volgt. Valt bij elke boog dieper door dan Boompieper, Heggenmus of Rietgors. Wordt op trek door alle kwikstaarten en andere piepers ingehaald. De vogel maakt een eenkleurige indruk. De snavel wordt, zoals bij alle piepers en kwikstaarten, in de vlucht slechts zwak naar beneden gehouden (vgl. Heggenmus). 
  • Roodkeelpieper
    Vliegeigenschappen overeenkomend met Boompieper. 
  • Oeverpieper
    Groter en met iets langere staart en vleugels dan Graspieper. Vliegt rustiger dan deze. Contrastrijker getekend dan Graspieper: bovenzijde donker, onderzijde licht. 
  • Waterpieper
    In vlucht sterk gelijkend op Oeverpieper. Geluid 'met een R'. 
  • Gele Kwikstaart
    Kwikstaart met de kortste staart en zwakke golfvlucht. Onderzijde gelijkmatig geel, in de herfst vaak zandkleurig als bij Duinpieper. Geen opvallende vleugelstreep. 
  • Grote Gele Kwikstaart
    Zeer lange staart. Vlucht met lange en diepe golven. Opvallend witte vleugelstreep op donkere vleugel, ook op onderzijde goed zichtbaar. Intensiteit van het geel op de onderkant naar de staart toenemend bij herfstvogels. In de herfst lichte keel. 
  • Witte Kwikstaart
    Slechts een zwak aangeduide witte vleugelstreep op een betrekkelijk lichte vleugel. De witte partijen kunnen bij ongunstige omstandigheden een gele indruk maken. Juveniele vogels hebben soms een geelachtige kop en keel. Bij herfstvogels altijd een zwarte keelband. Staartlengte tussen die van Gele Kwikstaart en Grote Gele Kwikstaart in, hetzelfde geldt voor de golfvlucht. 
  • Heggenmus
    Eenkleurig, zonder contrasten. Houdt de snavel in een hoek van van 30 graden omlaag en lijkt daardoor meer een stierenek te hebben dan de in de vlucht erop gelijkende Graspieper. De vleugelslagen maken een snorrende indruk. Door lange vleugelslagfasen met slechts korte pauzes valt ze weinig door, de boogvlucht is slechts kort aangeduid. De vlucht is onbeholpen, vaak met richtingsveranderingen. 
  • Beflijster 
    Lichte halvemaanvormige vlek meer of minder sterk ontwikkeld. Door witachtige veerzomen aan vleugels en kleine veren een grauwe tot matzwarte indruk makend. Albinistische Merels zijn contrastrijker. Spitste lange vleugels, rechtlijniger vlucht dan Merel en vliegt veel beter dan deze.
  • Merel
    Zwart of donkerbruin, adulte mannetjes met gele snavel. Zeer ronde, korte vleugel. Slechtste vlieger onder de lijsters. Vliegt in zeer losse groepen of ketens en heeft een grote spreiding in vleugelslagfrequentie. De zeer onrustige vlucht wordt veroorzaakt door het feit dat na 1 tot 3 vleugelslagen rustfasen van zeer wisselende lengte worden aangehouden. 
  • Kramsvogel
    Licht-donker contrasten op buik en rug, witte vleugelonderdekveren. Bultiger dan de Grote Lijster, vliegt slechter dan deze. Op ongeveer 3-5 vleugelslagen volgt een pauze. Ten gevolge van de onzekere vlucht veranderen de losse, maar soms zeer grote groepen voortdurend van vorm. 
  • Zanglijster
    Oranjekleurige vleugelonderdekveren, lichtbruine rug, geen opvallende koptekening. Snelle vlucht. 
  • Koperwiek
    Roodbruine ondervleugeldekveren en flanken. Opvallende koptekening. Chocoladebruine rug. Spitsere vleugels dan de Zanglijster. De vlucht, vaak in tamelijk dichte groepen, is Spreeuw-achtiger dan bij Zanglijster. 
  • Grote Lijster
    Eenkleurige, bruine bovenkant. Eenkleurige bruinige onderkant, witte ondervleugeldekveren. Houdt (waarschijnlijk) de kop wat hoger, de ruglijn maakt (daardoor?) een bijna rechte indruk en de vogel lijkt slanker. Zeer rustige, doelgerichte, bijna duifachtige vlucht, waarbij op ongeveer zeven tot vijftien vleugelslagen een pauze volgt. 
  • Zwarte Mees 
    Ongeproportioneerd dikkoppig en met korte staart. Kop zwartwit. Zelden in gezelschap van Kool- en Pimpelmees, die sneller vliegen. Vlucht doelgerichter dan Goudhaantje (deze heeft ook een korte staart, maar heeft ander koptekening).
  • Pimpelmees 
    Staartlengte normaal. Kop op grote afstand zonder contrasttekening en vooral bij zon een witte indruk makend. Daardoor (?) kleinkoppiger lijkend dan de soorten met een zwarte kop. Dezelfde vliegeigenschappen als Koolmees en vaak in gezelschap daarvan.
  • Koolmees 
    Kop- en staartproporties 'normaal'. Kop zwartwit.
  • Ringmus 
    Contrastrijke koptekening, kleine zwarte keelvlek. Minder wit in de vleugel dan het mannetje van de Huismus. Trekt in samengebalde zwermen met een rechtlijnige vlucht. De vleugelslagen zijn snel en snorrend.
  • Vink
    Contrastloze tekening op de bovenzijde. Eenkleurige grauwe tot roodbruine bovenkant. Witte vleugelspiegel. Staart recht afgesneden of nauwelijks ingekeept. 
  • Keep
    Van de witte buik contrastrijk afgegrensde donkere borst. Witte stuit, oranje schouders, diepe staartvork. Exemplaren in rustkleed kunnen, behalve de buik en de stuit een grauwe indruk maken. Vliegt vlakker en iets sneller dan de Vink. 
  • Europese Kanarie
    Klein, zeer korte snavel en ronde kop. Korte diep gevorkte staart. Gele stuit, maar geen opvallende gele tekening aan de staart. 
  • Groenling
    Contrastloze groene tot grauwgroene koptekening. Geelachtige tot gele handpennen en staartwortel. De diep gevorkte staart is korter dan bij de evengrote vinkachtigen. 
  • Putter
    Onverwisselbaar met grote gele vleugelbanden, die zelfs op grote afstand nog te zien zijn. Witte stuit. Volwassen vogels met rood aangezicht, jonge vogels met bruinachtige kop. 
  • Sijs
    Maakt door de langere snavel niet zo'n rondkoppige indruk als de Europese Kanarie. Staart gevorkt, kortere staart dan Kneu, waarvan hij overigens op grote afstand moeilijk te onderscheiden is. 
  • Kneu
    Bruin. Witte slagpenzomen, die bij de tegen het lichaam gehouden vleugel een lichte parallel aan het lichaam verlopende streep opleveren. Langere staart dan Sijs. Lichaamstekening (vooral de onderkant) contrastloos. 
  • Frater
    Bruin, zonder echt opvallende tekening. Minder wit in vleugels en staart dan Kneu. Twee vleugelstrepen. Lijkt tijdens vlucht op Kneu, maar iets slanker en iets langere staart dan deze. Bovendelen gestreept. 
  • Barmsijs
    Vergeleken met Kneu en Frater kleiner, korter en dikker. Kortere staart. Donkerder dan Kneu, zowel op boven- als onderzijde. Geen wit in staart of vleugel. Twee creme vleugelstrepen. Lichte, veerkrachtige, golvende vlucht. 
  • Kruisbek
    Vleugels bruin. Lichaam contrastloos grauwgroen geelachtig of rood met bruin. Ook op afstand goed herkenbare kruissnavel. De soort maakt daardoor de indruk een langere kop te hebben dan bijvoorbeeld Groenling. Zeer snelle zwakke boogvlucht. Beste vlieger onder de vinkachtigen. 
  • IJsgors
    Lijkt qua tekening op Rietgors, maar is een veel betere vlieger. 
  • Sneeuwgors
    Onmiskenbaar zwart/bruin/wit. 
  • Geelgors
    Relatief lange staart. Staart smal, vooral aan de wortel. Onderkant geelachtig tot schelgeel. Vliegt in gelijkmatig zwakke golven. Tijdens het opstijgen wisselen golven van verschillende lengte en korte vleugelslagfasen elkaar af. 
  • Ortolaan
    Betere vlieger dan de andere gorzen, vlucht ongeveer als Boompieper. 
  • Rietgors
    Rustkleden, die tijdens de trek bijna uitsluitend voorkomen, vertonen in de vlucht een verticale witte streep als afgrenzing van de oorstreek (halsband). Overeenkomsten met Oever/Waterpieper en Graspieper, maar met rondere kop en langere staart met zeer smalle basis. De fladderende nerveuze vlucht maakt de indruk van een aaneenrijging van onregelmatige horizontale en verticale zigzagbewegingen. 

Literatuur:

Download hier de Real Audio speler (gratis)